Zmiana ustawy Prawo budowlane - jakie ma znaczenie dla procesu budowlanego?

Proces budowlany, który reguluje ustawa Prawo budowlane nierozłącznie wiąże się z biurokracją, czy wieloma dokumentami, które osoba ubiegająca się o wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę jest zobowiązana przedłożyć. Wobec czego, chcąc podjąć się budowy m.in. domu jednorodzinnego, należy dopełnić uprzednio wszelkich formalności.

Nowelizacja ustawy Prawo budowlane, ma celu w szczególności przyśpieszenie procesu budowlanego, przy jednoczesnym usprawnieniu aspektu biurokracji związanego z procesem budowlanym, co znacząco wpłynie na szybsze rozpoczęcie i zakończenie planowanej inwestycji. Na kanwie niniejszego artykułu, pragnę przedstawić przedmiotowe zmiany.

Na wstępie należy przytoczyć istotne definicje ustawowe, uregulowane na gruncie art. 3 pkt 6 i 7 ustawy Prawo budowlane (dalej jako u.p.b.). Wedle powyższych przepisów, poprzez „budowę„ należy przez to rozumieć wykonywanie obiektu budowlanego w określonym miejscu, a także odbudowę, rozbudowę, nadbudowę obiektu budowlanego. Natomiast, jako roboty budowlane  należy rozumieć budowę, a także prace polegające na przebudowie, montażu, remoncie lub rozbiórce obiektu budowlanego.

Zgodnie z art. 28 ust. 1 u.p.b., roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31.

Wobec powyższego, zasadniczo rozpoczęcie robót budowlanych może odbyć się jedynie na podstawie wydanej decyzji o pozwoleniu na budowę przez organ administracji architektoniczno-budowlanej (art. 28 ust. 2 u.p.b.). Jednakże, na mocy art. 29 ust. 1 i 3 u.p.b., w sposób enumeratywny zostały wymienione obiekty budowlane, do których budowy lub wykonania robót budowlanych nie jest wymagane uzyskanie pozwolenia na budowę, natomiast jest wymagane ich zgłoszenie. Kolejno, art. 29 ust. 2 i 4 u.p.b., stanowi katalog zamknięty obiektów budowlanych, których budowa oraz wykonanie rob ot budowlanych nie wymaga ani uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę, ani dokonania ich zgłoszenia.

Brak wymogu uzyskania pozwolenia na budowę

Ustawa  dnia 4 grudnia 2025 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (dalej ustawa zmieniająca), rozszerza zawarty katalog obiektów budowlanych, których budowa nie wymaga uzyskania pozwolenia na budowę, lecz wymaga zgłoszenia do właściwego organu. Stosownie do art. 13 ustawy zmieniającej, ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, a więc w dniu 7 stycznia 2026 r.

Według art. 1 pkt 6 ustawy zmieniającej, od dnia 7 stycznia 2026 r., budowa następujących obiektów budowlanych nie wymaga uzyskania pozwolenia na budowę, lecz wymaga jej zgłoszenia:

1) wolno stojące, nie więcej niż dwukondygnacyjne budynki użyteczności publicznej o powierzchni użytkowej nie większej niż 200 m2, których obszar oddziaływania mieści się w całości na działce lub działkach, na których zostały zaprojektowane;

2) wolno stojących przydomowych budowli ochronnych o powierzchni użytkowej do 35 m2 przeznaczonych do ochrony użytkowników budynku mieszkalnego jednorodzinnego wraz z instalacjami i przyłączami niezbędnymi do ich użytkowania;

3) wolno stojących kontenerów telekomunikacyjnych o powierzchni zabudowy do 35 m2, kontenerów telekomunikacyjnych o wysokości do 3 m i powierzchni zabudowy do 35 m2,  wolno stojących magazynów energii elektrycznej o pojemności nominalnej większej niż 300 kWh i nie większej niż 2000 kWh, jak i magazynów energii o pojemności nominalnej większej niż 30 kWh i nie większej niż 300 kWh;

4) wolno stojących parterowych budynków rekreacji indywidualnej;

5) boisk szkolnych oraz boisk, kortów tenisowych i bieżni służących do uprawiania sportu lub rekreacji;

6) przydomowych tarasów naziemnych o powierzchni zabudowy większej niż 35 m2, w tym niezadaszonych, oraz zadaszonych, o powierzchni dachu nie większej niż 50 m2;

7) stacji ładowania;

8) bezodpływowych zbiorników na wody opadowe lub roztopowe o łącznej pojemności większej niż 5 m3 i nie większej niż 15 m3 (w przypadku obiektów gospodarczych związanych z produkcją rolną, nie większej niż 30 m3;

Ponadto, nie wymaga uzyskania pozwolenia na budowę, lecz wymaga zgłoszenia wykonanie przebudowy:

1) przegród zewnętrznych oraz elementów konstrukcyjnych budowli ochronnych;

2) wolno stojących, nie więcej niż dwukondygnacyjnych budynków mieszkalnych jednorodzinnych o powierzchni zabudowy do 70 m2;

3) przydomowych tarasów naziemnych o powierzchni zabudowy większej niż 35 m2, zadaszonych, o powierzchni dachu nie większej niż 50 m2.

Brak wymogu uzyskania pozwolenia na budowę ani dokonania zgłoszenia

Przywołany powyżej art. 1 pkt 6 ustawy zmieniającej wprowadza również rozszerzenie katalogu  obiektów budowlanych, do których budowy oraz wykonania robót budowlanych nie jest konieczne uzyskanie pozwolenia na budowę ani dokonanie zgłoszenia.

Wobec powyższego, budowa następujących obiektów budowlanych nie wymaga pozwolenia na budowę ani zgłoszenia:

1) bezodpływowych zbiorników na wody opadowe lub roztopowe o pojemności nie większej niż 5 m;

2) basenów i oczek wodnych o powierzchni nie większej niż 50 m2 przy budynkach mieszkalnych jednorodzinnych oraz przy budynkach rekreacji indywidualne;;

3) przydomowych tarasów naziemnych o powierzchni zabudowy nie większej niż 35 m2, w tym niezadaszonych, oraz zadaszonych, o powierzchni dachu nie większej niż 35 m2;

4) szatni, zadaszeń lub trybun służących celom sportowym i rekreacyjnym przy boiskach szkolnych oraz boiskach, kortach tenisowych i bieżniach;

5) położonych na terenie rodzinnych ogrodów działkowych basenów o powierzchni nie większej niż 15 m2, oraz oczek wodnych o powierzchni nie większej niż 10 m2 i głębokości nie większej niż 1 m;

6) wolno stojących masztów flagowych o wysokości nie większej niż 7 m.

Kolejno, nie wymaga uzyskania pozwolenia na budowę ani dokonania zgłoszenia wykonanie  robót budowlanych w postaci:

1) przebudowy wolno stojących parterowych budynków gospodarczych, garaży i wiat o powierzchni zabudowy do 35 m2;

2) przebudowy przydomowych ganków i oranżerii (ogrodów zimowych)  o powierzchni zabudowy do 35 m2;

3) przebudowy ogrodzeń o wysokości powyżej 2,20 m;

4) przydomowych niezadaszonych tarasów naziemnych o powierzchni zabudowy większej niż 35 m2;

5) przebudowy wszelkich obiektów budowlanych, do których budowa nie wymaga pozwolenia na budowę, ani dokonania zgłoszenia;

6) instalacji pomp ciepła, wolno stojących kolektorów słonecznych, urządzeń fotowoltaicznych o mocy zainstalowanej elektrycznej nie większej niż 150 kW, magazynów energii elektrycznej o pojemności nominalnej nie większej niż 30 kW.

Mechanizm tzw. „żółtej kartki”

Jak stanowi art. 51a ust. 1 u.p.b., wprowadzony na mocy art. 1 pkt 18 ustawy zmieniającej, w przypadku stwierdzenia, że roboty budowlane są prowadzone w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1 pkt 4, organ nadzoru budowlanego może pouczyć inwestora o konieczności doprowadzenia robót budowlanych do stanu zgodnego z ustaleniami i warunkami określonymi w decyzji o pozwoleniu na budowę, projekcie zagospodarowania działki lub terenu, projekcie architektoniczno-budowlanym lub w przepisach.

Mając na uwadze powyższe, należy wskazać, iż ustawa zmieniająca wprowadza również potocznie nazywany mechanizm „żółtej kartki”, polegający na tym, ze w przypadku postępowania inwestora w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w decyzji o pozwoleniu na budowę, projekcie zagospodarowania działki lub terenu, projekcie architektoniczno-budowlanym lub odrębnych przepisów, organ pouczy inwestora o konieczności dostosowania robót budowlanych do obowiązujacych warunków, przed wyciągnięciem większych konsekwencji. Wprowadzenie przytoczonego mechanizmu jest niezwykle korzystne dla inwestorów, bowiem nieprawidłowości nie będą wiązały się z koniecznością poniesienia konsekwencji, np. wstrzymania prowadzenia robót budowlanych.

Podsumowanie

Nowelizacja ustawy Prawo budowlane, która weszła w życie 7 stycznia 2026 r., znacząco ułatwia realizację planowanych inwestycji. Co więcej, wprowadzone zmiany bedą miały zastosowanie również do osób prywatnych, chcących ozdobić posiadaną nieruchomość m.in. o taras, oczko wodne czy basen. Mając na uwadze, iż nowelizacja wpływa na zmniejszenie biurokracji, a tym samym na skrócenie czasu budowy czy wykonania robót budowlanych dotyczących wielu obiektów budowlanych, zmiany w ustawie należy ocenić w sposób pozytywny.

‍

‍