Na przełomie 2025 i 2026 roku w Polsce wprowadzono istotne zmiany w przepisach dotyczących odpowiedzialności kierowców za naruszenia zasad bezpieczeństwa w ruchu drogowym. Nowelizacje objęły zarówno Kodeks karny, Kodeks wykroczeń czy ustawę Prawo o ruchu drogowym. Głównym celem zmian było zwiększenie bezpieczeństwa na drogach poprzez zaostrzenie odpowiedzialności za szczególnie niebezpieczne zachowania kierowców. Ustawodawca zdecydował się przede wszystkim na wprowadzenie nowych typów przestępstw drogowych, podwyższenie kar za najpoważniejsze naruszenia przepisów oraz rozszerzenie możliwości stosowania sankcji takich jak zakaz prowadzenia pojazdów czy przepadek samochodu.

Zmiana przepisów kodeksu karnego – odpowiedzialność karna za nielegalne wyścigi

Jedną z najważniejszych zmian wprowadzonych do Kodeks karny (dalej jako k.k.) było stworzenie nowych przepisów dotyczących szczególnie niebezpiecznych zachowań na drodze. Wśród nich znalazły się regulacje odnoszące się do nielegalnych wyścigów samochodowych. Dodany przepis art. 178c k.k. pozwala na traktowanie uczestnictwa w nielegalnym wyścigu jako przestępstwa, a nie jedynie wykroczenia. Odpowiedzialność karna może dotyczyć zarówno osób bezpośrednio biorących udział w wyścigu, jak i jego organizatorów. Wprowadzenie takiej regulacji było odpowiedzią na rosnącą liczbę zdarzeń drogowych związanych z nielegalnymi zlotami i wyścigami organizowanymi na drogach publicznych. Popełnienie tego przestępstwa zagrożone jest karą pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.

Definicja nielegalnego wyścigu pojazdów mechanicznych została wprowadzona w treści art. 115 § 21 k.k., wedle którego nielegalnym wyścigiem pojazdów mechanicznych jest:

1. rywalizacja kierujących co najmniej dwoma pojazdami mechanicznymi w ruchu lądowym, w szczególności z zamiarem pokonania odcinka drogi w jak najkrótszym czasie, z naruszeniem zasad bezpieczeństwa w ruchu lądowym, lub
2. celowe wprowadzenie pojazdu mechanicznego w poślizg lub celowe doprowadzenie do utraty styczności z nawierzchnią chociażby jednego z kół pojazdu mechanicznego, wykonane w trakcie spotkania zorganizowanego na otwartej lub ogólnodostępnej przestrzeni
3. Odbywające się bez wymaganego zezwolenia.
   

Brawurowa jazda jako przestępstwo

Nowelizacja wprowadziła także możliwość pociągnięcia kierowcy do odpowiedzialności karnej za tzw. brawurową jazdę na podstawie art. 178d k.k. Pojęcie to odnosi się do prowadzenia pojazdu w sposób rażąco naruszający zasady bezpieczeństwa i stwarzający poważne zagrożenie dla innych uczestników ruchu drogowego. W sytuacjach szczególnie niebezpiecznych kierowcy może grozić kara pozbawienia wolności nawet do kilku lat, zwłaszcza gdy jego zachowanie doprowadziło do realnego zagrożenia dla życia lub zdrowia innych osób. Wprowadzenie takiego rozwiązania miało na celu umożliwienie surowszego reagowania na zachowania, które wcześniej często kwalifikowano jedynie jako wykroczenia.

Zmiany dotyczące przepadku samochodu oraz zakazu jego prowadzenia za jazdę pod wpływem

Istotne zmiany dotyczą także odpowiedzialności za prowadzenie pojazdu pod wpływem alkoholu. W nowych przepisach przewidziano możliwość orzeczenia przepadku pojazdu w przypadku prowadzenia samochodu w stanie znacznej nietrzeźwości, przekraczającym co najmniej 1,5 promila we krwi lub 0,75 mg/dm³. Oznacza to, że sąd może zdecydować o konfiskacie pojazdu należącego do sprawcy, jeśli stężenie alkoholu w jego organizmie znacząco przekracza dopuszczalny limit. Rozwiązanie to ma charakter prewencyjny i ma zniechęcać kierowców do podejmowania decyzji o prowadzeniu pojazdu po spożyciu alkoholu. Dodatkowo zaostrzono sankcje wobec osób, które prowadzą pojazd mimo obowiązującego sądowego zakazu prowadzenia pojazdów, co może skutkować surowszymi karami pozbawienia wolności oraz długotrwałym, a w niektórych przypadkach nawet dożywotnim zakazem prowadzenia pojazdów mechanicznych.

Nowelizacja przepisów wzmocniła także odpowiedzialność kierowców wielokrotnie naruszających prawo. W przypadku poważnych naruszeń zasad bezpieczeństwa w ruchu drogowym sądy mogą częściej orzekać zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych na długi okres. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, w których kierowca brał udział w nielegalnym wyścigu, spowodował wypadek w trakcie takiego zdarzenia lub dopuścił się innych szczególnie niebezpiecznych zachowań na drodze. Celem tych zmian jest ograniczenie zjawiska tzw. piratów drogowych, czyli kierowców notorycznie łamiących przepisy i stwarzających zagrożenie dla innych uczestników ruchu.

Zmiany w Kodeksie wykroczeń

Zmiany wprowadzono również w Kodeksie wykroczeń (dalej jako k.w.). Nowelizacja rozszerzyła katalog wykroczeń związanych z niebezpiecznym zachowaniem na drodze. Jednym z nowych czynów zabronionych jest celowe wprowadzanie pojazdu w poślizg, czyli tzw. driftowanie na drodze publicznej wprowadzone w treści art. 86c k.w. Zachowanie takie zostało uznane za wykroczenie, za które może zostać nałożona wysoka grzywna w wysokości nie niższej niż 1500 złotych. Podobne konsekwencje grożą za wykonywanie niebezpiecznych manewrów motocyklem, takich jak jazda na jednym kole. Wprowadzenie tych przepisów miało na celu ograniczenie zachowań o charakterze pokazowym lub rozrywkowym, które często prowadzą do poważnych zagrożeń w ruchu drogowym.

Jedną z nowych regulacji wprowadzonych do Kodeksu wykroczeń jest penalizacja organizowania nielegalnych zlotów samochodowych, na podstawie dodanego przepisu art. 52aa k.w. Zjawisko to w ostatnich latach stało się coraz bardziej powszechne, zwłaszcza w dużych miastach, gdzie uczestnicy spotkań motoryzacyjnych gromadzili się na parkingach lub drogach publicznych, często utrudniając ruch i stwarzając zagrożenie dla bezpieczeństwa innych osób. W związku z tym ustawodawca zdecydował się wprowadzić przepis umożliwiający ukaranie nie tylko uczestników niebezpiecznych zachowań na drodze, lecz także osób odpowiedzialnych za organizację takich wydarzeń. Nowe wykroczenie obejmuje sytuacje, w których organizator doprowadza do zgromadzenia pojazdów w sposób zakłócający porządek publiczny lub bezpieczeństwo ruchu drogowego. Za takie działanie może zostać nałożona kara grzywny, a w niektórych przypadkach również inne środki przewidziane w przepisach dotyczących wykroczeń drogowych. Wprowadzenie tej regulacji ma na celu ograniczenie nielegalnych spotkań motoryzacyjnych, które często prowadziły do brawurowej jazdy, nielegalnych wyścigów czy wykonywania niebezpiecznych manewrów na drogach publicznych.

Więcej przypadków w których może zostać odebrane prawo jazdy

Kolejną istotną zmianą jest rozszerzenie przypadków, w których kierowca może stracić prawo jazdy za przekroczenie dopuszczalnej prędkości. Dotychczas zatrzymanie prawa jazdy na okres trzech miesięcy następowało głównie w przypadku przekroczenia prędkości o ponad 50 km/h w obszarze zabudowanym. Nowe przepisy przewidują możliwość zastosowania takiej sankcji również poza obszarem zabudowanym na drogach jednojezdniowych dwukierunkowych. Celem tej zmiany jest ograniczenie bardzo niebezpiecznych sytuacji związanych z nadmierną prędkością, które często prowadzą do tragicznych w skutkach wypadków drogowych.

Podsumowując, zmiany w przepisach dotyczących odpowiedzialności kierowców, które weszły w życie na początku 2026 roku, stanowią istotny krok w kierunku zwiększenia bezpieczeństwa ruchu drogowego w Polsce. Nowelizacja przepisów wprowadziła surowsze sankcje za najbardziej niebezpieczne zachowania na drodze, rozszerzyła katalog przestępstw i wykroczeń drogowych oraz umożliwiła stosowanie bardziej dotkliwych środków karnych wobec kierowców rażąco naruszających przepisy. Celem tych regulacji jest przede wszystkim ochrona życia i zdrowia uczestników ruchu drogowego oraz ograniczenie liczby wypadków spowodowanych przez nieodpowiedzialnych kierowców.

LEX AI jako zaawansowane narzędzie oparte na sztucznej inteligencji może stanowić istotne wsparcie dla osób mających wątpliwości dotyczące odpowiedzialności za naruszenia przepisów ruchu drogowego lub nowych regulacji wprowadzonych do Kodeksu karnego oraz Kodeksu wykroczeń. System umożliwia wstępną analizę konkretnego stanu faktycznego, pomaga w zrozumieniu obowiązków kierowców oraz potencjalnych konsekwencji prawnych określonych zachowań na drodze. Może także wspierać użytkowników w ustaleniu zakresu odpowiedzialności w przypadku zdarzeń drogowych oraz w przygotowaniu się do dochodzenia swoich praw lub obrony przed zarzutami związanymi z naruszeniem przepisów.