Prawo do bycia zapomnianym jest jednym z ważniejszych uprawnień przysługujących osobom fizycznym w zakresie ochrony danych osobowych w Unii Europejskiej. Instytucja ta została wprowadzona w ramach przepisów RODO, które obowiązują we wszystkich państwach członkowskich Unii Europejskiej od 2018 roku. Prawo to polega na możliwości żądania przez osobę, której dane dotyczą, usunięcia jej danych osobowych z systemów informatycznych administratora, jeżeli ich dalsze przetwarzanie nie jest już uzasadnione. Celem tej regulacji jest zwiększenie kontroli jednostki nad informacjami dotyczącymi jej osoby oraz ochrona prywatności w środowisku cyfrowym.

Podstawa prawna prawa do bycia zapomnianym

Podstawą prawną prawa do bycia zapomnianym jest art. 17 RODO, który przewiduje tzw. prawo do usunięcia danych. Zgodnie z tym przepisem osoba, której dane dotyczą, może żądać od administratora danych ich niezwłocznego usunięcia w określonych sytuacjach. Dotyczy to między innymi przypadków, gdy dane osobowe nie są już niezbędne do celów, dla których zostały zebrane, gdy osoba cofnie zgodę na ich przetwarzanie albo gdy dane były przetwarzane niezgodnie z prawem. Administrator danych ma wówczas obowiązek ocenić zasadność wniosku i – jeżeli przesłanki są spełnione – usunąć dane bez zbędnej zwłoki.

Prawo do bycia zapomnianym w internecie i rola wyszukiwarek

Istotnym elementem prawa do bycia zapomnianym jest jego zastosowanie w odniesieniu do internetu, w szczególności wyszukiwarek internetowych. W praktyce oznacza to możliwość żądania usunięcia linków prowadzących do informacji dotyczących danej osoby, które pojawiają się w wynikach wyszukiwania po wpisaniu jej imienia i nazwiska. Mechanizm ten zyskał szczególne znaczenie po orzeczeniu Google Spain SL i Google Inc. przeciwko AEPD i Mario Costeja González, w którym Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej uznał, że operator wyszukiwarki internetowej może być uznany za administratora danych osobowych i w związku z tym jest zobowiązany do rozpatrywania wniosków o usunięcie określonych wyników wyszukiwania.

Prawo do usunięcia danych nie ma jednak charakteru absolutnego. Przepisy RODO przewidują sytuacje, w których administrator może odmówić realizacji takiego żądania. Dotyczy to przede wszystkim przypadków, gdy przetwarzanie danych jest niezbędne do korzystania z prawa do wolności wypowiedzi i informacji, do wypełnienia obowiązku prawnego lub do ustalenia, dochodzenia bądź obrony roszczeń. Oznacza to, że każdorazowo konieczne jest wyważenie dwóch wartości: prawa jednostki do prywatności oraz interesu publicznego polegającego na dostępie do informacji.

Prawo do bycia zapomnianym w polskim systemie prawnym

W Polsce przepisy dotyczące ochrony danych osobowych wynikające z RODO zostały uzupełnione przez Ustawę o ochronie danych osobowych. Organem odpowiedzialnym za nadzór nad przestrzeganiem tych regulacji jest Urząd Ochrony Danych Osobowych. Osoba, której dane dotyczą, może złożyć skargę do tego organu, jeżeli uzna, że administrator danych naruszył jej prawa, w tym prawo do bycia zapomnianym. Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych może wówczas podjąć działania kontrolne oraz nałożyć na administratora odpowiednie sankcje.

Podsumowując, prawo do bycia zapomnianym stanowi istotny element systemu ochrony danych osobowych w Unii Europejskiej. Regulacja ta wzmacnia pozycję jednostki wobec podmiotów przetwarzających dane oraz pozwala na skuteczniejszą ochronę prywatności w środowisku cyfrowym. Jednocześnie jej stosowanie wymaga każdorazowej analizy konkretnej sytuacji oraz uwzględnienia innych wartości chronionych prawem, takich jak wolność słowa czy interes publiczny. W związku z dynamicznym rozwojem technologii i rosnącą liczbą danych publikowanych w internecie znaczenie prawa do bycia zapomnianym będzie prawdopodobnie nadal rosło w przyszłości.

LEX AI jako nowoczesne oprogramowanie wykorzystujące sztuczną inteligencję może wspierać osoby zainteresowane ochroną swoich danych osobowych oraz realizacją uprawnień wynikających z RODO. Narzędzie to umożliwia wstępną analizę sytuacji związanych z przetwarzaniem danych w internecie, pomaga w ocenie zasadności wniosku o ich usunięcie oraz wskazuje możliwe działania prawne w przypadku naruszenia prywatności. Dzięki temu użytkownicy mogą lepiej zrozumieć zakres przysługujących im praw, a także skuteczniej dochodzić realizacji prawa do bycia zapomnianym wobec administratorów danych lub operatorów wyszukiwarek internetowych.