W ostatnim czasie, w polskiej przestrzeni medialnej wiele słyszy się o próbach ustawodawczych, które mają na celu wprowadzenie regulacji tzw. kryptowalut. Do tej pory już dwie ustawy nie przeszły pełnej ścieżki ustawodawczej z uwagi na weto prezydenta. Sejm opracowuje już jednak kolejne projekty, a jeden z nich przewiduje całkowity zakaz prowadzenia działalności w zakresie kryptowalut w Polsce.

Czym jest rozporządzenie MICA?

Pełna nazwa rozporządzenia MiCa to rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/1114 z dnia 31 maja 2023 r. w sprawie rynków kryptoaktywów oraz zmiany rozporządzeń (UE) nr 1093/2010 i (UE) nr 1095/2010 oraz dyrektyw 2013/36/UE i (UE) 2019/1937. Reguluje ono emisję, ofertę publiczną oraz obrót wybranych kryptoaktywów[i].

W ramach tytułów od II do IV rozporządzenia MiCA wyróżnia się trzy rodzaje kryptoaktywów:

1. kryptoaktywa inne niż tokeny powiązane z aktywami lub tokeny będące e-pieniądzem,
2. tokeny powiązane z aktywami (tzw. tokeny ART.),
3. tokeny będące e-pieniądzem (tzw. tokeny EMT).

Tokeny powiązane z aktywami są rodzajem kryptoaktywów będących pieniędzmi elektronicznymi, których wartość powiązana jest z aktywami co umożliwia utrzymanie ich wartości na stabilnym poziomie. Tokeny będące e-pieniądzem są natomiast rodzajem kryptoaktywów, które utrzymują stabilną wartość dzięki temu, że jest powiązany z jedną walutą urzędową. 

Co istotne, obecna treść rozporządzenia MiCA nie reguluje wszystkich rodzajów kryptoaktywów, gdyż jego przepisy nie obejmują swoim zakresem kryptoaktywów świadczonych w sposób zdecentralizowany. Tym samym, poza zakresem rozporządzenia MiCA pozostaje większość tzw. kryptowalut, które działają w oparciu o rozproszoną sieć komputerową bez centralnego emitenta (nie istnieje zatem jeden kontrolujący je podmiot, który emitując je wpływałby na ich wartość).

Przepisy rozporządzenia MiCA regulują również zasady emisji kryptoaktywów i wprowadzają definicje dostawcy usług w zakresie kryptoaktywów, za którego uznaje się podmiot wykonujących jedną lub więcej z poniższych usług na rzecz swoich klientów:

• zapewnianie przechowywania kryptoaktywów  i administrowania nimi w imieniu klientów (np. wirtualne portfele),
• plasowanie (oferowanie) kryptoaktywów,
• przyjmowanie i przekazywanie zleceń związanych z kryptoaktywami w imieniu klientów,
• zarządzanie portfelem kryptoaktywów,
• świadczenie usług transferu kryptoaktywów w imieniu klientów,
• prowadzenie platformy obrotu kryptoaktywami,
• wymiana kryptoaktywów na środki pieniężne,
• wymiana kryptoaktywów na inne kryptoaktywa,
• wykonywanie zleceń związanych z kryptoaktywami w imieniu klientów,
• doradztwo w zakresie kryptoaktywów.

Zgodnie z art. 59 ust. 1 rozporządzenia MiCA, prowadzenie działalności w zakresie kryptoaktywów jest zakazane, chyba że właściwy podmiot w celu prowadzenia tej działalności uzyska zezwolenie.

Czy polski ustawodawca ma obowiązek wprowadzenia ustawy regulującej działalność w zakresie kryptowalut?

Przepisy rozporządzenia MiCa posiadają moc obowiązującą w Polsce i nie wymagają ich wprowadzenia do porządku prawnego za pośrednictwem ustawy. Przepisy te można zatem stosować bezpośrednio, a w zakresie regulowanym rozporządzeniem, państwa członkowskie Unii Europejskiej nie mogą wprowadzać przepisów sprzecznych z przepisami rozporządzenia MiCA. Warto jednak zaznaczyć, iż przepisy przedmiotowego aktu nie regulują wszystkich kwestii związanych z kryptoaktywami, co może ale nie musi uczynić ustawodawca.

Należy jednak nadmienić, iż oprócz przepisów, które mogą być stosowane bezpośrednio, rozporządzenie zawiera również przepisy o charakterze obligującym państwa członkowskie do wprowadzenia do swojego porządku prawnego odpowiednich regulacji.

W tym zakresie państwa zobowiązane są do wyznaczenia na podstawie art. 93 ust. 1 rozporządzenia MiCA właściwych organów odpowiedzialnych za wykonywanie funkcji i obowiązków przewidzianych w rozporządzeniu. Oprócz samego wyznaczenia organu, przepisy powinny również nadać organom odpowiednie uprawnienia nadzorcze i dochodzeniowe, w tym między innymi prawo:

1. do zobowiązania dowolnej osoby do przedstawienia informacji i dokumentów,
2. do zawieszenia świadczenia usług przez dostawcę usług w zakresie kryptoaktywów lub do zobowiązania dostawcy usług w zakresie kryptoaktywów do zawieszenia świadczenia tych usług na okres każdorazowo nie dłuższy niż 30 kolejnych dni roboczych, jeżeli istnieją uzasadnione powody, aby podejrzewać, że doszło do naruszenia rozporządzenia,
3. do zakazania świadczenia usług w zakresie kryptoaktywów, w przypadku gdy stwierdzenia, że doszło do naruszenia rozporządzenia,
4. do przeprowadzania kontroli na miejscu lub dochodzeń w miejscach innych niż prywatne miejsca zamieszkania osób fizycznych, oraz wchodzenia w tym celu do pomieszczeń, aby uzyskać dostęp do dokumentów i innych danych w jakiejkolwiek postaci.

Wskazane wyżej uprawnienia organu nadzorczego nie są katalogiem wyczerpującym, gdyż przepisy rozporządzenia odnoszą się również do wielu innych uprawnień, który taki organ powinien posiadać. Obecnie to właśnie w tym zakresie istnieje spór co do odpowiedniej treści ustawy. Brak wprowadzenia odpowiednich przepisów, które wyznaczą odpowiedni organ do nadzorowania rynku kryptoaktywów może mieć poważne konsekwencje. Działalność w zakresie kryptoaktywów jest już bowiem obecnie prowadzona przez wiele podmiotów na terenie Polski, a przepisy rozporządzenia MiCA pozwalają tym podmiotom prowadzić działalność jedynie do dnia 1 lipca 2026 r. Po tym dniu, prowadzenie działalności w zakresie kryptoaktywów będzie możliwe jedynie po uzyskaniu stosownego zezwolenia.

Wedle zaś art. 63 rozporządzenia MiCA, to właściwy organ wyznaczony przez państwo członkowskie wydaje zezwolenia na prowadzenie tej działalności. Zatem brak wprowadzenia ustawy, która wyznaczy odpowiedni organ nadzorujący rynek kryptoaktywów, podmioty te będą musiały zaprzestać prowadzenia działalności w tym zakresie. Co również warte uwagi, podmioty, które uzyskały zezwolenie w innym państwie członkowskim, będą mogły na terenie polski taką działalność prowadzić.

Zgodnie z obecnie złożonymi projektami ustaw, w Polsce organem nadzoru, który miałby również odpowiadać na wydanie odpowiedniego zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie kryptowalut miałaby być Komisja Nadzoru Finansowego.

Rozwój nowych technologii doprowadził do powstania wielu nowych instrumentów finansowych, które nie są zrozumiałe dla wielu ludzi. Instrumenty te mogą stanowić szansę inwestycyjną, ale nie są jednak wolne od ryzyka. Unia Europejska w ostatnich latach wprowadziła wiele nowych regulacji odnoszących się do rynku finansowego, w szczególności w zakresie ochrony praw konsumentów, ale też sposobu prowadzenia tego rodzaju działalności. Lex AI może odpowiedzieć na pytania związane z prowadzeniem działalności w zakresie kryptoaktywów, ale również wskazać jakie uprawnienia przysługują konsumentom korzystającym z usług usługodawców kryptoaktywów.

---

[i]https://www.knf.gov.pl/dla_rynku/kryptoaktywa_czy_wiaza_sie_z_wyzszym_ryzykiem/zakres_rozporzadzenia_mica