Czym jest europejska legitymacja zawodowa?
Europejska legitymacja zawodowa jest elektronicznym dokumentem, który w sposób uproszczony pozwala potwierdzić kwalifikacje do wykonywania konkretnego zawodu w innym państwie Unii Europejskiej. Wśród czterech fundamentalnych zasad rynku wewnętrznego Unii Europejskiej znajduje się między innymi zasada swobody przepływu osób oraz zasada swobody przedsiębiorczości i świadczenia usług. W celu urzeczywistnienia tych zasad, państwa członkowskie opracowały sposób uznawania kwalifikacji zawodowych. Szczególne znaczenie dla tej materii ma dyrektywa 2005/36/WE Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie uznawania kwalifikacji zawodowych[i].
Na mocy tej dyrektywy państwa członkowskie zobowiązały się do wprowadzenia do swoich porządków prawnych przepisów określających sposób uznawania kwalifikacji zawodowych. W przypadku Polski, postanowienia dyrektywy wprowadzone zostały na gruncie ustawy o zasadach uznawania kwalifikacji zawodowych nabytych w państwach członkowskich Unii Europejskiej[ii]. Przepisy te, mimo ujednolicenia zasad uznawania kwalifikacji zawodowych uzyskanych wymagają od osoby zainteresowanej spełnienia wielu wymagań formalnych.
Jakie zawody mogą skorzystać z europejskiej legitymacji zawodowej?
Europejska legitymacja zawodowa jest uproszczoną procedurą uznania kwalifikacji zawodowych dla określonych zawodów. Zgodnie z załącznikiem nr 1 do rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2015/983[iii] (dalej jako rozporządzenie wykonawcze), do zawodów, które są uprawnione do uzyskania legitymacji należą:
- Pielęgniarki odpowiedzialne za opiekę ogólną;
- Farmaceuci (podstawowy poziom wykształcenia);
- Fizjoterapeuci;
- Przewodnicy górscy;
- Pośrednicy w obrocie nieruchomościami.
W świetle art. 2 rozporządzenia wykonawczego, każde państwo członkowskie wyznacza właściwe organy odpowiedzialne – na całym jego terytorium lub, w stosownych przypadkach, na jego częściach – za wnioski o wydanie europejskiej legitymacji zawodowej dla każdego z zawodów.
Powyższe oznacza, że w każdym państwie europejską legitymację zawodową wydają wyznaczone przez te państwo organy. Organami właściwymi dla przyjmowania wniosków lub wydawania europejskiej legitymacji zawodowej w Polsce są[iv]:
- Okręgowe Izby Pielęgniarek i Położnych dla pielęgniarek.
- Naczelna Rada Aptekarska dla farmaceutów.
- Krajowa Izba Fizjoterapeutów dla fizjoterapeutów.
- Ministerstwo Sportu i Turystyki dla przewodników górskich.
- Ministerstwo Inwestycji i Rozwoju dla pośredników w obrocie nieruchomościami.
Jak uzyskać europejską legitymację zawodową?
Europejska legitymacja zawodowa nie ma fizycznej formy, a sam wniosek o jej wydanie również należy złożyć za pośrednictwem odpowiedniej strony internetowej, obecnie wniosek składa się przez stronę prowadzoną przez Komisję Europejską EU Login[v]. Warto również zaznaczyć, iż na mocy przepisów dyrektywy 2005/36/WE Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie uznawania kwalifikacji zawodowych, wyróżnia się dwa rodzaje europejskiej legitymacji zawodowej. Może ona zostać bowiem wydana dla tymczasowego i okazjonalnego świadczenia usług innych niż usługi objęte art. 7 ust. 4 (podstawą dla jej wydania jest art. 4c dyrektywy) oraz w celu stałego prowadzenia działalności zawodowej oraz tymczasowego i okazjonalnego świadczenia usług na podstawie art. 7 ust. 4 (podstawą dla wydania tej legitymacji jest art. 4d dyrektywy).
Jeśli zatem osoba, która uzyskała kwalifikację do wykonywania jednego z zawodów, które są uprawnione do uzyskania legitymacji w Polsce, ma zamiar uzyskać europejską legitymację zawodową dla wykonywania zawodu w innym państwie powinna ona założyć konto na wskazanej platformie. Po założeniu konta na stronie oraz złożeniu stosownego wniosku, należy załączyć do wniosku wymagane dokumenty oraz uiścić odpowiednie opłaty. Zarówno informacje o wymaganych dokumentach jak i opłatach będą widoczne na platformie do składania wniosków. W przypadku braku informacji o opłatach jakie należy uiścić na rzecz organów państwa przyjmującego, informacja taka może zostać przekazana wnioskodawcy po zapoznaniu się z treścią dokumentów załączonych do wniosku.
Informacja o wydaniu legitymacji będzie dostępna na platformie, zaś sama legitymacja nie jest wydawana w formie fizycznej.
Co istotne, wydana legitymacja zachowuje swoją ważność przez okres, w jakim jej posiadacz posiada prawo wykonywania zawodu albo działalności na podstawie dokumentów i informacji zawartych w systemie IMI. Legitymacja może być ważna przez krótszy okres czasu, jeśli wnioskodawca złożył wniosek o wydanie legitymacji na czasowe świadczenie usług (legitymacja jest wtedy ważna przez 18 miesięcy lub 12 miesięcy, jeśli czasowo wykonywany zawód dotyczy zdrowia lub bezpieczeństwa publicznego).
Czy po otrzymaniu legitymacji można wykonywać zawód w innym kraju Unii Europejskiej?
W myśl motywu 3 dyrektywy 2005/36/WE Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie uznawania kwalifikacji zawodowych gwarancje przyznane w niniejszej dyrektywie osobom, które uzyskały kwalifikacje zawodowe w jednym z Państw Członkowskich, w zakresie dostępu do tego samego zawodu i jego wykonywania w innym Państwie Członkowskim na takich samych prawach jak obywatele tego drugiego Państwa Członkowskiego, nie zwalniają migrujących specjalistów z obowiązku wypełniania wszelkich niedyskryminujących warunków wykonywania zawodu, które mogą zostać ustanowione przez to drugie Państwo, o ile znajdują one obiektywne uzasadnienie i są proporcjonalne.
Powyższe oznacza zaś, że uznanie kwalifikacji za pośrednictwem europejskiej legitymacji zawodowej nie oznacza, że osoba uzyskująca taką legitymację może bez żadnych dodatkowych działań podjąć się wykonywania zawodu w państwie, dla którego uzyskała legitymację.
Dla przykładu, wykonywanie zawodu fizjoterapeuty w Polsce możliwe jest jedynie w ramach działalności rejestrowanej w ramach podmiotu leczniczego lub indywidualnej/grupowej praktyki fizjoterapeutycznej (po uzyskaniu wpisu do Rejestru Podmiotów Wykonujących Działalność Leczniczą). Co nie oznacza, że wykonywanie zawodu fizjoterapeuty wymaga spełnienia takich samych obowiązków we wszystkich państwach członkowskich Unii Europejskiej. Państwa mogą bowiem co do zasady w sposób dowolny regulować zasady wykonywania konkretnych zawodów. Tym samym, po uzyskaniu europejskiej legitymacji zawodowej, osoba zainteresowana wykonywaniem zawodu regulowanego w innym państwie Unii Europejskiej może być zobowiązana do spełnienia dodatkowych warunków, aby móc rozpocząć wykonywać zawód np. uzyskać koncesję, zezwolenie lub wpis do właściwego rejestru.
Uzyskanie europejskiej legitymacji zawodowej może w znaczący sposób ułatwić uznanie kwalifikacji osobie wykonującej zawód pielęgniarki, farmaceuty, fizjoterapeuty, przewodnika górskiego lub pośrednika w obrocie nieruchomościami. Samo postępowanie w sprawie wydania karty wymaga jednak skompletowania odpowiedniej dokumentacji, której zakres zależeć będzie od rodzaju wykonywanego zawodu oraz wybranego przez wnioskodawcę państwa.
Należy jednak zauważyć, iż istnieje wiele innych zawodów regulowanych (np. zawód lekarza), które nie mogą uzyskać europejskiej legitymacji zawodowej w celu potwierdzenia posiadanych kwalifikacji na potrzeby wykonywania zawodu za granicą. W przypadku tych zawodów, zastosowanie znajdą inne ogólne przepisy unijne w sprawie uznawania kwalifikacji uzyskanych w państwach członkowskich unii europejskiej. LEX AI może pomóc w ustaleniu w jaki sposób najszybciej i najprościej możesz potwierdzić posiadane przez ciebie kwalifikacje na potrzeby wykonywania zawodu za granicą. Na podstawie szczegółowo opisanego stanu faktycznego może również udzielić odpowiedzi na inne pytania związane z potwierdzaniem kwalifikacji uzyskanych za granicą na terytorium Polski.
[i] Dyrektywa 2005/36/WE z dnia 7 września 2005 r. Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie uznawania kwalifikacji zawodowych (Dz.U.UE.L.2005.255.22 ze zm.).
[ii] Ustawa z dnia 22 grudnia 2015 r. o zasadach uznawania kwalifikacji zawodowych nabytych w państwach członkowskich Unii Europejskiej (t.j. Dz.U.2026.166).
[iii] Rozporządzenie Wykonawcze Komisji (UE) 2015/983 z dnia 24 czerwca 2015 r. w sprawie procedury wydawania europejskiej legitymacji zawodowej oraz stosowania mechanizmu ostrzegania na podstawie dyrektywy 2005/36/WE Parlamentu Europejskiego i Rady (Dz.U.UE.L.2015.159.27 ze zm.).
[iv] Komunikat na stronie internetowej Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego – https://www.gov.pl/web/nauka/europejska-legitymacja-zawodowa-elz
[v]https://webgate.ec.europa.eu/cas/login?loginRequestId=ECAS_LR-77867866-QSYeyA0NP3CPh9ZEAN90CFqIaL9xyzj6xnvGt2m3dWyAIaKMlqKMnchwzWQ5Qbtjq1zeKK9RflxGeMA6DuHgzzc-POMaLlcnzRyAT7YuhAZpuq-EXQjGcGxlxzsZCc15gnpQjFZcrBPf7HVbn9Ayl6ruFfPXakH1tIlmwggIdC36WT4NU6Ub7ksZxunL8gs1PzoHC